Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı’nda “zarar görebilir” kategorisinde yer alan Tunceli Dağ Sarımsağı’nın doğal yaşam alanlarından sökülmesi ve ticareti yasaklandı. Uzmanlar, özellikle çiçeklenme döneminde yapılan bilinçsiz toplamanın türü yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakabileceği uyarısında bulundu.
DOĞADAN KOPARILMASI VE TİCARETİ YASAK
Bilimsel adı “Allium Tuncelianum” olan Tunceli Dağ Sarımsağı, dünyada doğal yollarla yalnızca Tunceli’de yetişiyor.
Biyolojik çeşitliliğin korunması amacıyla koruma altına alınan bitkinin milli parklar, tabiat parkları, tabiatı koruma alanları ve meralardaki doğal yaşam alanlarından sökülmesi ve ticaretinin yapılması yasaklandı.
Denetimlerde bitkiyi izinsiz topladığı belirlenen kişilere 2026 yılı için 699 bin 245 lira idari para cezası uygulanacağı bildirildi.
ÇİÇEKLENME DÖNEMİNDE TOPLANMASI TÜRÜ TEHDİT EDİYOR
Diğer sarımsak türlerinden farklı olarak çiçek açan ve tohum bağlayan Tunceli Dağ Sarımsağı, büyük ölçüde tohum yoluyla çoğalıyor.
Uzmanlar, bitkinin özellikle çiçeklenme döneminde kökünden sökülmesinin doğal popülasyonun hızla azalmasına ve türün geleceğinin tehlikeye girmesine yol açabileceğine dikkati çekiyor.
“CEZALAR TOPLAYICILIĞIN ÖNÜNE GEÇEMİYOR”
Munzur Doğa Sporları Genel Koordinatörü Mehmet Bidav, yüksek para cezaları ve yasakların bilinçsiz toplayıcılığı tek başına engelleyemediğini söyledi.
Her yıl erken ve kontrolsüz toplama nedeniyle aynı sorunların yaşandığını belirten Bidav, şöyle konuştu:
“Bazen yasaklar konuyor, bazen de yaklaşık 700 bin lirayı bulan yüksek cezalar uygulanıyor. Ancak bu cezalar toplayıcılığın önüne geçebiliyor mu? Maalesef geçmiyor. Vadilerde insanların bu işi görevlilerden kaçarak gizli saklı sürdürdüğünü görüyoruz. Yerel halk da toplayıcılardan ürün alıp sattığı için duruma bir anlamda göz yumuyor.”
SERTİFİKALI VE KONTROLLÜ TOPLAMA ÖNERİSİ
Bidav, ürünün tamamen yasaklanması yerine yetiştiği alanların haritalandırılmasını, devlet eliyle sertifikalandırma yapılmasını ve yalnızca eğitimli kişilerce kontrollü şekilde toplanmasına izin verilmesini önerdi.
Bu yöntemle çok sayıda ailenin geçimini sağlayabileceğini belirten Bidav, bitkinin tarımsal üretimine yönelik başarılı denemelerin de yaygınlaştırılabileceğini ifade etti.
“15 AĞUSTOS’TAN ÖNCE TOPLANMAMALI”
Bölgedeki yurttaşların bitkinin sürdürülebilir şekilde toplanması konusunda eğitilmesi gerektiğini söyleyen Bidav, erkek sarımsakların toplanmasının yanlış olduğunu belirtti.
Toplanacak alanların ve miktarın Tarım ve Orman İl Müdürlüğü tarafından belirlenmesini öneren Bidav, “Bu ülkeyi ve bu toprağı seven herkesten ricamdır; bu ürünü 15 Ağustos’tan önce kesinlikle toplamayın” dedi.
